Stanford Üniversitesi'nin yürüttüğü çalışmada öğrencilerin sosyal medya paylaşımlarını, haber sitelerindeki okur yorumlarını, blog yazılarını, fotoğrafları ve kamuoyunu şekillendiren diğer dijital mesajları yorumlayabilme yeteneği araştırıldı.

Araştırma doğrultusunda ortaokul öğrencilerinden, Donald Trump’ın başkan adaylığını duyuran iki Facebook yayınını değerlendirmeleri istendi. Yayınlardan biri gerçek Fox News hesabından, diğeriyse Fox News’e benzeyen başka bir hesaptan yapılmıştı. Öğrencilerin sadece dörtte biri hesabın Facebook ya da Twitter tarafından onaylandığını gösteren mavi onay işaretinin anlamını bildi; yüzde 30'undan fazlasıysa bazı grafik unsurlar içerdiği için sahte hesabı daha güvenilir buldu.

Sosyal medyadaki yetkinliklerine rağmen çoğu öğrenci dijital bilginin onaylı olduğunu gösteren temel işaretlerden habersiz. Benzer şekilde çeşitli internet sitelerinin güvenilirliğini değerlendirmeleri istenen üniversite öğrencileri saygın haber kuruluşlarına bağlantı veren süslü sitelerin içeriğine şüphe duymadan inanma eğilimindeydi. Konuyla ilgili raporun başyazarı Sam Wineburg, Magma’nın sorularını yanıtladı.

Öğrencilerin internette karşılaştıkları bilgileri değerlendirmesine nasıl yardımcı olabiliriz?

Çocuklarımız kendi akıllı telefonlarına sahip olduğu andan itibaren onlara internette doğru bilgiyle yanlış bilgiyi ayırt etmeyi öğretmeye başlamalıyız.

İnternette doğru bilgiye ulaşmada başarılı olan öğrencilerin ortak noktaları neler?

Öncelikle tanıdık olmayan bir siteye denk geldiklerinde hemen oradan ayrılıyorlar. Sayfaları “dikey” değil, “yatay” okuyorlar yani asıl sayfadan ayrılıp yeni sekme açıyorlar, kuruluşun adını veya başkanını Google’da araştırıyorlar. Okumadan önce bilginin nereden geldiğini belirlemek için internetin uçsuz bucaksız kaynaklarından yararlanıyorlar. Bir siteyi sadece kendi hakkında verdiği bilgilere dayanarak değerlendirmiyorlar. Ayrıca Google’ın sayfaları güvenilirliğine göre sıralamasına bel bağlamak yerine URL’leri kontrol ediyorlar. Nereye tıklayacaklarına karar vermeden önce arama sonuçları sayfasının sonuna kadar göz gezdiriyorlar.

Okullarda öğrencileri yönlendirecek ne gibi çalışmalar planlanıyor?

Kısa vadede okullar zaten yoğun olan müfredatlarına bu konuya dair dersler de ekleyecek ama yeterli değil. Artık banka işlemleri gerçekleştirmek, uçak bileti almak, alışveriş yapmak, flört etmek, otel ve restoran seçmek ve daha pek çok şey için interneti kullandığımız bir çağda yaşıyoruz. Okullarsa bu değişikliğe büyük oranda kayıtsız kaldı. Asıl yapmamız gereken müfredata yeni ders eklemek değil, çevremizde neler olup bittiğini ekran aracılığıyla öğrendiğimiz bu yeni dünyaya uyum sağlayacak şekilde tüm müfredatı dönüştürmek.