İklim alanında çalışan 15 sivil toplum kuruluşu, COP31 İklim Zirvesi’ne başkanlık yapacak Türkiye’nin Çanakkale’de yeni bir ithal kömürlü termik santrale izin sürecine başlamasının COP31 başkanlığı ve iklim liderliği iddiasıyla çelişkili olduğunu belirtti.
Çanakkale’nin Biga ilçesindeki 1320 MW kurulu güce sahip ithal yakıtlı Cenal Termik Santrali’nin kapasitesinin, 1050 MW gücündeki yeni bir ünite ile 2370 MW’ye çıkarılması için izin süreci başladı. Şirketin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yaptığı Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) başvuru sonucunda, 30 Temmuz 2026’da halkın katılım toplantısı yapılacak.
15 kurumun ortak açıklaması:
“COP31 İklim Zirvesi’ne başkanlık yapacak Türkiye’nin Çanakkale’de yeni bir ithal kömürlü termik santrale izin sürecine başlaması iklim liderliği iddiasıyla çelişiyor. ÇED başvuru dosyasına ‘kapasite artışı’ olarak ifade edilen projenin detaylarında kömür tüketimini neredeyse iki katına çıkaracak ayrı bir kazan ve ayrı bir bacanın inşa edilmesinin planlandığını görüyoruz. 1050 MW gücündeki bu kapasite artışı, yeni bir ithal kömürlü santral demek.
Çanakkale’de halihazırda beş kömürlü termik santral daha bulunuyor. Bu santrallerin sağlık etkilerine dair tahminler 2005 yılından bugüne en az 3167 erken ölüme neden olduklarına işaret ediyor. Santrallerin kümülatif sağlık etkilerinin ekonomik maliyetinin ise yaklaşık 7 milyar dolar olduğu hesaplanıyor.
Bilimsel veriler, iklim krizini başlıca nedeninin fosil yakıtlar yani kömür, gaz ve petrol olduğunu gösteriyor. Buna rağmen yeni ithal kömürlü termik santral yatırımlarının planlanması, Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefiyle, ithal kaynaklara bağımlılığın ve dış borcun azaltılması stratejisiyle çelişiyor.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ‘temiz elektriği ekonomilerin ve toplumların omurgası haline getirmekten’ ve ‘karbonsuzlaşmayı hızlandırmaktan’ söz ederken, Enerji Bakanlığı'nın yakıtı tamamen ithal edilen ve yüksek miktarda sera gazı salacak yeni bir kömürlü termik santral için lisans vermesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı arasında çelişkili yaklaşımlar benimsendiğini gösteriyor. Bu çelişki COP31’in akıbeti açısından kaygı verici.
Enerji üretimi için kullandığı fosil yakıtların (petrol, gaz ve kömür) %78’ini ithal eden Türkiye’nin fosil yakıt ısrarı, bize enerjide dışa bağımlılık, yüksek faturalar, giderek kötüleşen hava, su ve toprak kirliliği ile artan sağlık sorunları olarak geri dönüyor. Özellikle son dönemde yaşanan savaşlar ve jeopolitik gerilimler, fosil yakıtlara bağımlılığın ülkeleri ne kadar kırılgan hale getirdiğini bir kez daha gösterdi.
15 sivil toplum kuruluşu olarak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı'ndan, Çanakkale-Biga'da kapasite artışı adı altında hayata geçirilmek istenen yeni kömürlü termik santral projesinin ÇED sürecinin sonlandırılmasını, Afşin-Elbistan'daki projeyle birlikte her iki kömürlü termik santral projesinin iptal edilmesini ve fosil yakıtlardan adil ve planlı çıkış yönünde somut adımlar atmasını talep ediyoruz.”
Türkiye’de şu anda 30 MW üstü kurulu güce sahip aktif 37 kömürlü termik santral var;
Toplam kurulu güç 20,8 GW.
Çanakkale il sınırları içinde faaliyet gösteren beş kömürlü termik santral bulunuyor:
18 Mart Çan (2005’ten beri faaliyette, 320 MW ve linyit yakıtlı),
İÇDAŞ Biga (2005’ten beri faaliyette, 405 MW ve taş kömürü yakıtlı),
Bekirli (2011’den beri faaliyette, 1.200 MW ve taşkömürü yakıtlı),
Cenal (2017’den beri faaliyette, 1.320 MW ve taş kömürü yakıtlı)
Çan-2 (2018’den beri faaliyette, 330 MW ve linyit kömürü yakıtlı).
İmza veren kurumlar:
Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği
Doğa Derneği
Greenpeace Türkiye
Hukuk Doğa ve Toplum Vakfı (HUDOTO)
İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği (İDPAD)
İklim için 350 Derneği (350 Türkiye)
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV)
Mekanda Adalet Derneği (MAD)
Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA)
Temiz Hava Hakkı Derneği (THHD)
Türetim Ekonomisi Derneği
WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı)
Yeşil Düşünce Derneği (YDD)
Fosil Yakıtların Ötesi Ağı (Beyond Fossil Fuels)
CAN Europe (Avrupa İklim Eylem Ağı)
CENAL Elektrik Üretim A.Ş 2011 yılında Cengiz Holding ve Alarko Holding şirketlerinin ortaklığında, Çanakkale İli, Biga ilçesi, Karabiga Beldesinde 1320 MWe (2X660 MWe) / 1380 MWm / 2926 MWt kurulu gücünde “İthal Kömüre Dayalı “CENAL Entegre Enerji Santrali ( Atık Depolama Alanı, Derin Deniz Deşarj )” projesinin kurulması ve işletilmesi amacıyla kurulmuştur.
