Artemis, 1972’deki Apollo 17’den bu yana Ay’a yapılacak ilk insanlı ziyaretleri içeren uluslararası bir program. Hedefi, sadece bir bayrak dikme yarışı değil, Ay’da kalıcı bir yerleşim ve Mars yolculuğu için bir sıçrama tahtası kurmak. Artemis II, dört astronotla birlikte 1 Nisan’da ABD’den Ay’a doğru yola çıkarak Apollo 13'ten beri hiçbir insanın gitmediği kadar uzağa, Dünya'dan yaklaşık 400.000 kilometre uzağa giderek bir rekor kıracak. Luna'dan Artemis'e, Ay keşiflerinde dönüm noktası olan misyonları sizin için derledik.
Tarih 20 Temmuz 1969. İlk Ay'a iniş görevinin ay modülü pilotu olan astronot Buzz Aldrin, dikilmiş olan ABD bayrağının yanında poz veriyor. Neil A. Armstrong, ve Aldrin, Ay'ın "Sessizlik Denizi" (Sea of Tranquility) bölgesini keşfetmek için "Eagle" (Kartal) adlı Ay Modülü ile iniş yaparken; komuta modülü pilotu astronot Michael Collins, "Columbia" adlı Komuta ve Hizmet Modülü (CSM) ile Ay yörüngesinde kalmıştır.
Aşağıdaki liste, Ay'a yönelik başarılı olmuş önemli misyonları içeriyor.
Öncü Adımlar ve Yörünge Görevleri (1959-1966)
Bu dönemde amaç Ay'a ulaşabilmek ve fotoğraf çekebilmekti.
1959-Luna 1 (SSCB): Ay'ın yakınından geçen ilk araç.
1959-Luna 2 (SSCB): Ay yüzeyine çarpan (temas eden) ilk insan yapımı nesne.
1959-Luna 3 (SSCB): Ay'ın öteki yüzünün ilk fotoğraflarını çekti.
1966-Luna 10 (SSCB): Ay yörüngesine giren ilk uzay aracı.
Yumuşak İniş ve İnsanlı Görevler (1966-1972)
Ay yüzeyine güvenli inişlerin başladığı ve insanın ilk kez Ay'da yürüdüğü dönem.
1966-Luna 9 (SSCB): Ay yüzeyine yumuşak iniş yapan ilk araç.
1966-Surveyor 1 (ABD): ABD’nin ilk yumuşak inişi.
1968-Apollo 8 (ABD): Ay yörüngesinde dolanan ilk insanlı görev (Mürettebatlı).
1969-Apollo 11 (ABD): Ay'a ilk ayak basma. Neil Armstrong ve Buzz Aldrin Ay'da yürüdü.
1969-1972-Apollo 12, 14, 15, 16, 17 (ABD): Bu görevlerin tamamında astronotlar Ay yürüyüşü yaptı. (Apollo 13 teknik arıza nedeniyle inemedi, yörüngeden döndü).
1970-Luna 17 (SSCB): Ay yüzeyinde gezen ilk robotik araç (Lunokhod 1).
Modern Dönem ve Uluslararası Katılım (1990-2020)
Dijital haritalama ve su arayışının başladığı dönem.
1990-Hiten (Japonya): Japonya'nın ilk Ay yörünge aracı.
2003-SMART-1 (ESA-Avrupa): Avrupa Uzay Ajansı’nın ilk yörünge aracı.
2007-Kaguya (Japonya): Detaylı yüksek çözünürlüklü görüntüleme.
2007-Chang'e 1 (Çin): Çin'in ilk Ay yörünge görevi.
2008-Chandrayaan-1 (Hindistan): Hindistan'ın ilk yörünge görevi; Ay'da su moleküllerini keşfetti.
2009-LRO (ABD): Ay yüzeyini bugüne kadarki en hassas şekilde haritalayan yörünge aracı.
2013-Chang'e 3 (Çin): Çin’in Ay’a ilk yumuşak inişi ve Yutu (Yeşim Tavşanı) aracı.
Yeni Yarış ve Ticari Dönem (2019-Günümüz)
Ay'ın karanlık yüzü ve Güney Kutbu hedefleri.
2019-Chang'e 4 (Çin): Ay'ın öteki yüzüne (karanlık yüzü) yumuşak iniş yapan ilk araç.
2022-Artemis I (ABD/Uluslararası): Orion kapsülünün mürettebatsız Ay yörüngesi testi.
2023-Chandrayaan-3 (Hindistan): Ay'ın Güney Kutbu yakınına inen ilk ülke.
2023-SLIM (Japonya): Japonya’nın ilk yumuşak inişi (Hassas iniş teknolojisi testi).
2024-Odysseus-IM-1 (ABD-Özel Sektör): Bir özel şirket (Intuitive Machines) tarafından gerçekleştirilen ilk başarılı yumuşak iniş.
