Roma İmparatorluğu döneminde Paphlagonia (Paflagonya) bölgesinin eyalet başkenti ve önemli merkezlerinden biri olan Pompeiopolis Antik Kenti’nde arkeolojik çalışmalar sürüyor. Kentteki bazilikada ilk kez 2025 yılında başlayan kazılar, 2026 sezonunda da devam ediyor. Kentte daha önce tiyatro ve odeonda (konser salonu) gibi anıtsal yapılar da ortaya çıkarılmıştı. Kazılar Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük başkanlığında yürütülüyor.
2 Bin Yıllık Eros Başı
2026 yılı kazılarında, bazilikanın Pastoforion (papaz odası veya hazırlık bölümü) alanında MS 2. yüzyılın ikinci yarısına ait bir Eros başı bulundu. Bu buluntu, Pompeiopolis’in Roma İmparatorluk Dönemi’ndeki sanatsal ve kültürel ortamına dair yeni bilgiler sunuyor. MS 5. yüzyılda piskoposluk merkezi haline gelen Pompeiopolis, Geç Antik Çağ’da da dini ve idari önemini korudu. Bazilikadaki yeni düzenlemeler ve süslemeler, yapının kentin Hristiyanlaşma sürecindeki rolünü gösteriyor. Eros, Roma sanatında aşk ve güzellik kavramlarının yanı sıra bereket ve yaşam gücüyle de ilişkilendirilen önemli mitolojik figürlerden biriydi.
105 Metrekarelik Mozaik Alanı
Sürdürülen kazılarda özellikle bazilikanın orta nefinde MS 4. yüzyıla tarihlenen zemin mozaikleri açığa çıkarıldı. Geometrik desenlerden oluşan ve oldukça iyi korunan mozaiklerin şu ana kadar 105 metrekarelik bölümü temizlenerek koruma altına alındı.
Ortaya çıkarılan mozaiklerin konservasyon çalışmaları tamamlanarak mevcut durumlarının korunmasına yönelik uygulamalar gerçekleştirildi. Ancak orta nefteki mozaik döşemesinin tamamı henüz açığa çıkarılmadı. Mozaiklerin devamını ortaya çıkarmaya yönelik kazılar sürüyor.
Pompeiopolis, Sinop ile Amasra arasındaki önemli yol güzergâhlarından biri üzerinde yer alıyordu. Antik dönemde tarımsal üretim ve ticaret açısından güçlü bir konuma sahip olan kent, Paphlagonia (Paflagonya) Bölgesi’nin ekonomik ve idari önemini yansıtan başlıca merkezlerden biriydi. Roma’nın bölgedeki hâkimiyetini güçlendirmesinin ardından kent, Roma generali Pompeius tarafından yeniden düzenlenerek onun adına atfen Pompeiopolis olarak adlandırıldı. Kentin konumu ve gelişimi, Paphlagonia’nın antik dönemdeki ekonomik ve stratejik gücünü anlamak açısından önemli veriler sunuyor.
Eros başı, mimari unsurlar ve zemin mozaikleri, Pompeiopolis Bazilikası’nın Roma Dönemi’nden Geç Antik Çağ’a uzanan tarihsel gelişimini daha net anlamamızı sağlıyor.
