Jeopolitik gerilimlerin hızla arttığı bir dönemde küresel silah endüstrisi de büyümeye devam ediyor. İsveç merkezli araştırma kuruluşu Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (Stockholm International Peace Research Institute) – SIPRI tarafından 1 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan Dünyanın En Büyük 100 Silah Üreten ve Askeri Hizmet Veren Şirketi (Top 100 Arms-Producing and Military Services Companies) raporuna göre, dünyanın en büyük 100 savunma şirketinin toplam silah satış gelirleri 2024 yılında 679 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla göre %5,9’luk reel artış anlamına geliyor.
SIPRI verilerine göre bu büyüme son on yılda daha da belirginleşti. 2015–2024 arasında en üstteki 100 şirketin toplam silah gelirleri %26 artarak tarihsel olarak kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı.
En Büyük 100 Savunma Sanayi Şirketinin Toplam Silah Gelirlerinden Aldıkları Pay, Ülke Bazında
"Diğer" kategorisi; Kanada, Norveç, Polonya, Singapur, İspanya, İsveç, Tayvan, Ukrayna ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeleri kapsıyor.
Rapor artışın başlıca nedenleri arasında Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve birçok ülkenin hızlanan askerî modernizasyon programlarını gösteriyor. Artan devlet siparişleri, şirketlerin üretim kapasitesini genişletmesine ve yeni tesisler kurmasına yol açtı. 2024 yılında en az 38 büyük savunma şirketinin yeni üretim hatları açtığı, şirket satın almaları yaptığı veya yeni iştirakler kurduğu tespit edildi. Dikkat çekici bir diğer veri ise büyümenin şirketler arasında yaygın olması: SIPRI listesinde yer alan şirketlerin %77’si 2024’te gelirlerini artırdı, 42 şirket ise çift haneli büyüme kaydetti.
Lockheed Martin tarafından geliştirilen "Yüzey Fisyon Gücü" (FSP) projesi, Ay gecelerinde kesintisiz enerji sağlayarak Ay yüzeyinde sürdürülebilir bir insan varlığı ve nükleer tabanlı bir ekonomi oluşturmayı hedefliyor.
Silah Üretiminin Coğrafyası: ABD Hâlâ Açık Ara Önde
Rapora göre küresel savunma sanayiinin merkezi hâlâ büyük ölçüde ABD ve Avrupa.
ABD merkezli 39 şirket, toplam 334 milyar dolar silah geliri elde ederek listede açık ara lider konumda bulunuyor. Bu şirketler tek başına en büyük 100 şirketin gelirlerinin neredeyse yarısını (%49) oluşturuyor. Lockheed Martin, 64,7 milyar dolarlık geliriyle dünyanın en büyük silah üreticisi. Dünyanın en büyük dört savunma şirketinin üçü de ABD’de bulunuyor: Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boing. Bu şirketler savaş uçaklarından nükleer denizaltılara kadar birçok yüksek maliyetli program yürütüyor. Örneğin F-35 savaş uçağı programının toplam maliyetinin 485 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.
Avrupa ise özellikle Ukrayna savaşı sonrasında savunma harcamalarını hızla artırdı. Avrupa merkezli 26 şirketin toplam silah gelirleri %13 artarak 151 milyar dolara çıktı. Özellikle Alman Rheinmetall (%47 artış) ve Çek Czechoslovak Group (%193 artış) dikkat çekici büyüme oranları yakaladı.
Asya ve Okyanusya’daki savunma şirketleri genel olarak büyüme kaydetse de Çin’deki düşüş bölgesel toplamı aşağı çekti. Çinli şirketlerin silah gelirleri %10 geriledi. Raporda bunun nedeni, savunma tedarik süreçlerinde ortaya çıkan yolsuzluk soruşturmaları ve bazı büyük sözleşmelerin ertelenmesi olarak gösteriliyor.
Rusya’da ise tablo farklı. Ukrayna savaşı nedeniyle artan iç talep nedeniyle - verilerine ulaşılabilen- iki Rus devinin (Rostec ve USC) gelirleri, yerel talebin etkisiyle %23 artarak yaklaşık 31,2 milyar dolara yükseldi. SIPRI’ye göre Rusya 2024’te özellikle top mermisi, zırhlı araç, füze ve insansız hava aracı üretimini hızlandırdı. Örneğin 152 mm top mermisi üretiminin 2022’deki 250 bin seviyesinden 1,3 milyona çıktığı tahmin ediliyor.
Kritik Madenler Yeni Jeopolitik Risk
Raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise savunma üretiminde kullanılan kritik mineraller. Çin’in nadir toprak elementlerinin işlenmesinde küresel ölçekte %90’a varan paya sahip olması, birçok savunma şirketi için stratejik risk oluşturuyor. Gallium, germanyum ve antimon gibi mineraller özellikle gelişmiş radar, füze ve elektronik sistemler için kritik öneme sahip. Çin’in ihracat kısıtlamaları ve Rusya’ya yönelik yaptırımlar nedeniyle birçok savunma şirketi tedarik zincirlerini yeniden yapılandırmaya başladı.
Türkiye Küresel Savunma Pazarındaki Payını Büyütüyor
SIPRI verilerine göre Türkiye merkezli savunma şirketleri de son yıllarda hızla büyüyen aktörler arasında. 2024 verilerine göre Türkiye merkezli şirketlerin silah gelirleri yaklaşık %12 arttı. 2024 yılında listeye MKE'nin de dahil olmasıyla Türkiye, Top 100'de 5 şirketle temsil edilerek bölgedeki ve küresel ölçekteki etkisini artırdı. Türkiye’nin küresel savunma pazarındaki payı hâlâ sınırlı olsa da, özellikle insansız hava araçları, elektronik sistemler ve zırhlı araç üretimi alanlarında son yıllarda belirgin bir genişleme yaşanıyor. Türk savunma sanayiinin yükselişi büyük ölçüde üç faktöre bağlanıyor: Yerli üretimi artırmayı hedefleyen devlet politikaları, artan ihracat pazarları, bölgesel güvenlik dinamikleri.
Son yıllarda Orta Doğu, Afrika ve Asya’daki bazı ülkeler Türkiye’den savunma ekipmanları satın almaya başladı. Bu durum Türkiye’nin küresel savunma sanayii ağındaki rolünü giderek daha görünür hale getiriyor.
