Soğuk Savaş'ın ardından hızlanan genişleme süreciyle Orta ve Doğu Avrupa ülkelerini de bünyesine katan ittifakın son üyeleri Finlandiya (2023) ve İsveç (2024) oldu.
NATO'nun temel ilkesi, Washington Antlaşması'nın 5. maddesinde yer alan "kolektif savunma" anlayışına dayanıyor. Buna göre üye ülkelerden birine yönelik silahlı saldırı, tüm üyelere yapılmış kabul ediliyor. Günümüzde örgüt; Avrupa ve Kuzey Amerika'dan toplam 32 ülkeyi bir araya getiriyor.
Kuruluşundan bu yana NATO on farklı genişleme dalgası yaşadı. İlk genişleme 1952'de Türkiye ve Yunanistan'ın katılımıyla gerçekleşirken, Batı Almanya 1955'te ittifaka dahil oldu. Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından ise genişleme hız kazandı; 1999, 2004 ve 2009 yıllarında çok sayıda Orta ve Doğu Avrupa ülkesi NATO üyesi oldu. 2017'de Karadağ, 2020'de Kuzey Makedonya, 2023'te Finlandiya ve 2024'te İsveç'in katılımıyla ittifak bugünkü 32 üyeli yapısına ulaştı. (NATO)
NATO'ya Üye Ülkeler ve Katılım Tarihleri
1949: ABD, Birleşik Krallık, Portekiz, Norveç, Hollanda, Lüksemburg, Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda
1952: Türkiye ve Yunanistan
1955: Almanya
1982: İspanya
1999: Çekya, Macaristan, Polonya
2004: Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya
2009: Arnavutluk, Hırvatistan
2017: Karadağ
2020: Kuzey Makedonya
2023: Finlandiya
2024: İsveç
Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin NATO üyeliğinin ilk yıllarına ve Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik ile askerî faaliyetlerine ışık tutan tarihî film arşivini erişime açtı. Arşivde, 1952 ile 1959 yılları arasında çekilen ve Türkiye'nin NATO içerisindeki diplomatik, askerî ve siyasi faaliyetlerini belgeleyen çok sayıda tarihî kayıt bulunuyor. Arşivin öne çıkan görüntüleri arasında, dönemin Başbakanı Adnan Menderes'in 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Paris'te düzenlenen NATO Hükûmet Başkanları Toplantısı'na katılımı da yer alıyor.
Bugün NATO, 30 Avrupa ülkesi ile Kuzey Amerika'dan ABD ve Kanada'yı aynı güvenlik şemsiyesi altında buluşturuyor. İttifaka yeni üyelerin kabulü ise mevcut tüm üyelerin oy birliğiyle onay vermesini gerektiriyor. Washington Antlaşması'nın 10. maddesine göre üyelik, "Antlaşma'nın ilkelerini geliştirebilecek ve Kuzey Atlantik bölgesinin güvenliğine katkıda bulunabilecek herhangi bir Avrupa devletine" açık bulunuyor.
