12 Ağustos 2026 Çarşamba günü, Ay, Güneş'in önünden geçerek gölgesini Dünya'nın kuzey yarımküresi boyunca uzanan geniş bir hat üzerine düşürecek. Grönland, İzlanda ve İspanya başta olmak üzere Avrupa'nın bazı bölgeleri tam güneş tutulmasına tanıklık ederken, kıtanın geri kalanında ve Kuzey Amerika ile Afrika'nın bazı kesimlerinde parçalı güneş tutulması gözlenecek.
12 Ağustos 2026 tam güneş tutulması simülasyonu. Kırmızı ile işaretlenen alan tam tutulmanın izlenebileceği hattı gösteriyor. / Çizim: NASA
Tam tutulmanın izlediği yol, Kuzey Kutbu'na yakın Sibirya'nın kuzeyinden başlayarak Kuzey Buz Denizi (Arktik Okyanusu) ve Kuzey Atlas Okyanusu üzerinden ilerleyecek. Ay'ın tam gölgesi daha sonra Grönland, İzlanda ve kuzey İspanya'nın üzerinden geçecek; tutulma İspanya'nın Balear Adaları yönünde ilerleyerek sona erecek. Tam tutulma kuşağının dışında kalan Avrupa'nın büyük bölümü ise parçalı güneş tutulmasını izleyecek.
Fotoğraf: Kubilay Akdemir
Güneş'in Her Zaman Görülemeyen Taç Katmanı (Korona) Tam Güneş Tutulması Sırasında Çıplak Gözle Görülebilecek
Tam güneş tutulmaları sırasında Ay, Güneş'in parlak diskini tamamen örter. Böylece normal koşullarda görülemeyen korona, çıplak gözle seçilebilir hâle gelir. Bilim insanları için bu kısa zaman aralığı, Güneş'in manyetik alanı, koronal plazma hareketlerini incelemek açısından büyük önem taşıyor.
NASA, tutulmayı farklı gözlem noktalarından yapılacak görüntüler ve uzman röportajları eşliğinde canlı yayımlayacak. Yayınlar Türkiye saatiyle 20.15’te (17.15) UTC başlayacak.
Tam Güneş Tutulması Nasıl Oluşur?
Güneş ile birlikte etrafında dolanan gezegenler ve uydular, günümüzden yaklaşık 4,5 milyar yıl önce, gökadamız Samanyolu’nun sarmal kollarındaki gaz ve toz bulutlarından oluştu. Üzerinde yaşadığımız gezegen olan yer, tek doğal uydusu Ay ile birlikte milyarlarca yıldır, yaşam kaynağımız Güneş’in etrafında dolanır durur. Yer, Güneş’in etrafında dolanırken; Ay da yerin etrafında hareketlidir. Bu dolanım hareketleri sırasında uydumuz, Güneş’in önünden geçerken gerek ve yeter koşullar sağlandığında bir örtülme oluşarak Ay’ın gölgesi yeryüzüne düşer ve güneş tutulması oluşur. Eğer Ay, Güneş diskinin yalnız bir kısmını örterse parçalı güneş tutulması meydana gelir.
Dünya, Güneş’in etrafında dolanırken, Ay da Yer’in etrafında dolanır. Bu hareketler sırasında Ay, Güneş’in önünden geçerken onu örter, Ay’ın gölgesi yeryüzüne düşer. Böylece güneş tutulması oluşur.
Tam güneş tutulmaları dünyanın her yerinden değil, yalnız belirli bir hat üzerindeki gölgeli alanlardan gözlenebilir. Bu hat, her tutulmada değişir ve değişmesinin temel nedeni ise Yer'in Güneş, Ay’ın da Yer etrafında dolandıkları yörünge konumları ve dolanım süreleriyle ilişkilidir. Gözlemciler tarafından farklı tutulma türlerinin görülmesinin nedeniyse söz ettiğimiz koşulların yanı sıra gözlemcinin tutulma hattına göre konumudur. Gözlemci tam tutulma hattında yer alıyorsa tutulmayı tam ya da halkalı tutulma olarak gözleyecektir. Eğer, tutulma hattından belirli uzaklıktaysa parçalı ve bu hattın tamamen dışında ise hiçbir tutulma gözleyemeyecektir.
