Almanlarla ittifak halinde 1. Dünya Savaşı’na katılan Osmanlı ordusu, ilk cephesini doğuda açtı. Ruslara karşı savaşa sürülen 3. Ordu’nun toplam mevcudu 190 bin; Sarıkamış Harekâtı’na katılanların sayısıysa 118.600’dü. 3. Ordu, Sarıkamış’ı elinde tutan Rus ordusuna karşı 22 Aralık 1914’te büyük kış taarruzunu başlattı. Enver Paşa’nın bizzat yönettiği taarruz, yanlış ve hatalı varsayımlarla planlandığı, kış koşulları hesaba katılmadığı, lojistik ve maddi zaaflar hesaplanmadığı için tam bir felaketle sonuçlandı. Büyük kayıplar vererek kar ve tipi altında Allahüekber Dağları’nı aşan birlikler, Sarıkamış’a ulaştılarsa da şehri ele geçirmeleri imkânsızdı. İnisiyatif bu kez Ruslara geçti ve Rus karşı taarruzu zaten tükenen orduya geri çekilmekten başka yol bırakmadı. Ama hava giderek kötüleşti, ısı -40 dereceye kadar düştü ve asıl büyük kayıp ricat sırasında verildi. Resmi kaynaklar, çoğu donarak ölenlerin sayısını 33 bin olarak veriyor. Ancak 3. Ordu’nun başlangıçtaki mevcudundan geriye, Şubat 1915’teki rapora göre 42 bin asker kalmıştı ki bunların çoğu taarruza katılmayanlardı. Bu da esir düşenler ve yaralananlarla birlikte toplam kaybın 90 bin civarında olduğunu gösteriyor.


Osmanlı’nın 1. Dünya Savaşı’na girişi işte bu korkunç faciayla başladı. Büyük ama ham hayaller uğruna onbinler, dondurucu soğukta, dinmek bilmez bir tipi altında Allahüekber Dağları’na sürüldü. Almanların teşviki ve Enver Paşa’nın hırsı 90 bin askeri savaş tanrısına kurban sundu. Askerin çoğu kurşun atamadan karakış cadısının kollarında can verdi. En güçlü, en fedakâr, en seçkin ordu birkaç gün içinde sarsıldı, yıkıldı, yerle bir oldu.