Mutluluk Ülkesi Bhutan

Himalayaların ardındaki ütopya ülkesi Bhutan son 50 yılda kendi özgün kültürünü ve doğasını koruyan, ekonomik refahı değil “bireysel mutluluğu” hedefleyen bir sistem geliştirdi. Magma’nın Ekim sayısında kapağa taşınan Bhutan’ın Gayri Safi Milli Mutluluk adını verdiği bu sistem, insanın ve doğanın uyum içinde yaşadığı daha iyi bir gelecek için modern dünyaya bir örnek.

Yazı : Oktay Uludağ

Fotoğraflar : Deniz Uludağ

2016-10-21

“Gayrisafi Milli Mutluluk (GSMM), Gayrisafi Milli Hasıla’dan daha önemlidir” felsefesi Butan’ın Dördüncü Kralı Jigme Singye Wangchuck tarafından 1970’lerde geliştirilmeye başladı. Wangchuck dünyadaki mevcut kalkınma paradigmasının insanın nihai hedefi olan mutluluğu göz ardı ettiğini fark etti.  İnsanoğlunun temel arzusunun mutluluğun peşinden gitmek olduğuna inanan Gayrisafi Milli Mutluluk (GMM) yaklaşımı, maddi ve manevi değerlerin dengelendiği bütünsel ve sürdürebilir bir kalkınmayı ifade ediyor. Bu anlayışın amacı hayatın tüm yönlerinde dengeli bir gelişimi başararak mutluluğu yakalamak. GSMM milli ve küresel gelişme için de eşsiz bir yaklaşım. Bu kavram dört ayaktan oluşmakta: Adil ve eşitlikçi sosyo-ekonomik kalkınma, kültürün tanıtımı ve korunması, çevresel koruma ve iyi yönetim. Bu dört ayak ayrıca dokuz alana ayrılmıştır: Manevi refah, yaşam koşulları, sağlık bilinci, eğitim, topluluk hayatı, dengeli yaşam, ve ekolojik entegrasyon. Bhutan bu dokuz alanı göz önünde bulundurarak halkının mutluluğunu tanımlamak ve analiz etmek için 38 alt indeks, 72 gösterge ve 151 değişken geliştirdi. Bhutan,1970’lerden itibaren GSMM yolunu kararlı bir şekilde izliyor. Bhutan anayasası ve hükümet politikaları GSMM’nin dört ayağı üzerine kurulmuştur. Şu anda ülkenin başındaki 5. Kral Jigme Khesar Namgyel Wangchuck geliştirdikleri sistemi şöyle açıklıyor: “Bugün GSMM birçok insana birçok şey ifade etmektedir; benim içinse en basit ifadeyle ortak değerler aracılığı ile kalkınmayı ifade etmektedir. GSMM halkım için iyilik, eşitlik, insaniyet ve ekonomik gelişme arasındaki bağdır. GSMM daha iyi bir gelecek için akıllı kararlar almamıza rehberlik eden Milli Şuur görevi rolü oynuyor.” 
GSMM, temel ayakları olan doğal, insan, sosyal ve kültürel zenginlikler arasında bir denge oluşturabilmeyi amaçlıyor. Butan bu çerçevede sadece kendisi için değil, dünya için de önemli sözler verdi. Buna göre:

* Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 16. maddesi uyarınca sıfır karbon politikası izleyeceğini duyurmuştur,

* Çevreci hidroelektrik enerjisine büyük yatırım yapmıştır,

* Topraklarının yüzde 80’inden daha büyük bir kısmı ormanlarla kaplıdır ve bu oranın hiçbir zaman yüzde 70’in altına düşmeyeceğine söz vermiştir.

 * Ülkenin yüzde 33’ünü vahşi yaşamı korumak amacıyla milli park ya da rezervler olarak tahsis etmiştir,

 * Okullarda GSMM eğitimi başlatmıştır,

 

Butan, GSMM yaklaşımını mutluluğun nedenlerini değerlendirme, gözleme, hedef inşa etme ve böylece bu konuda ulusal bilinci artırmak için kullanmakta. Örneğin, Dünya Ticaret Örgütü’ne üyelik politikası GSMM standartlarını geçememiş ve bu nedenle reddedildi. Tüm yasalar kabineye sunulmadan önce Gayrisafi Milli Mutluluk Komisyonu’ndan geçmek zorundadır. Ayrıca özel sektör de GSMM taramasından geçmeli. Lisansa sahip olmadan yeni bir iş kurmak mümkün değil.

KÜRESEL KALKINMA AÇISINDA GSMM

Dünya, insanların ve halkların daha önce eşine rastlanmamış ekonomik büyüme ve materyalizm uğruna diğer her şeyi arka plana attığı bir yaygaranın yıkıcı yan etkilerini yaşamaktadır. Bunun sonuçları gezegenimizin pek çok yerinde kirlilik, hava değişimi, türlerin yok olması, eşitsizlik, ekonomik güvencenin yok olması ve yoksulluk açılarından gözlemlenmektedir. Bhutan’ın gördüğü dünyada pek çok ülke daha çok artan tüketime rağmen mutlu insan üretememektedir, çünkü tüketimdeki artış sağlık, dinlenme, sosyal ilişkiler, maneviyat, ve çevrenin pahasına gerçekleştirilmektedir. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu 19 Temmuz 2011’de mutluluğun tüm ülkeler için bağımsız bir hedef olduğunu oy birliği ile kabul etti. BM böylece dünya ülkelerini kalkınmaya yönelik daha bütünsel bir yaklaşım arayışına teşvik etme yoluna girdi. Butan’ın eski başbakanı Jigme Y. Thingley, “Mutluluk artık uluslararası topluluk tarafından tüm insanlığı, zengin ve fakir gözetmeksizin, birbirine bağlayan değişmeyen ve ortak bir görüş olarak kabul edilmiştir” dedi. 

Bu karara ek olarak kabul edilen “Mutluluk: Kalkınmaya Yönelik Bütünsel Yaklaşım” başlığı uyarınca 2 Nisan 2012’de Butan kraliyet hükümeti BM’nin New York’taki genel merkezinde, “Mutluluk ve Refah: Ekonomik Paradigmanın Yeniden Tanımlanması” üzerine üst düzey bir toplantı gerçekleştirdi. Bu zirveye üst düzey hükümet temsilcileri, tüm BM heyetleri, ekonomistler, bilim adamları, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ruhani ve sivil toplum liderleri katıldı. Şimdiyse çeşitli devletlerin başkanları GSMM’nin onları kalkınma yolunda nasıl ilham verebileceğini öğrenmek istiyor. Kanada, Brezilya ve Fransa GSMM’yi büyüme odaklı yaklaşımlara gerçekçi bir alternatif olarak milli politikalarına entegre eden ülkeler arasında yer alıyor.

 

MUTLULUK ENDEKSİNİN MADDELERİ

 

YAŞAM STANDARTLARI

-Barınacak yer

-Hane başına düşen gelir

 

PSİKOLOJİK İYİLİK

- Yaşam memnuniyeti

- Olumlu duygular

- Olumsuz duygular

 

SAĞLIK

- Akıl sağlığı

- Kişiler tarafından beyan edilen sağlık durumu

- Sağlıklı gün

- Engellilik

 

ZAMAN KULLANIMI

- Çalışma

- Uyku

 

EĞİTİM

- Okur-yazarlık

- Öğretim

- Bilgi Birikimi

- Değer

 

KÜLTÜREL ÇEŞİTLİLİK VE ESNEKLİK

- Yerli dili konuşma

- Kültürel katılım

- Sanatçı becerileri

- Butan’ın resmi kıyafeti ve davranışlar şekilleri

 

İYİ YÖNETİM

- Hükümet performansı

- Temel haklar

- Hizmetler

- Siyasi katılım

 

TOPLULUK HAYATI

- Bağışlar (Para ve zaman)

- Topluluk ilişkileri

- Aile

- Güvenlik

 

EKOLOJİK ÇEŞİTLİLİK VE ESNEKLİK

- Ekolojik konular

- Çevreye karşı sorumluluk

- Vahşi doğaya verilen zarar  

- Şehirleşme sorunları

 

Facebook/MAGMA
Twitter/MAGMA
Instagram/MAGMA